حسين قرچانلو
441
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
دوران وليد بن عبد الملك ، عباس بن وليد قبرس را فتح كرد . « 1 » بلاذرى مىنويسد : وليد بن يزيد بن عبد الملك در 125 ق / 742 - 743 م گروهى از قبرسيان را به شام كوچانيد و اين امر به علت كارى بود كه ايشان را بدان متهم ساخته بود . مردم قبرس اين كار را به گردن نگرفتند و يزيد بن وليد بن عبد الملك آنان را به ديارشان بازگردانيد . « 2 » در همين سال به روايت ابن اثير ، وليد بن يزيد ، ابن بلال المحاذى و به روايت نويرى ، ابن بلال محاربى را بر نيروى دريايى گماشت و او را به قبرس روانه كرد تا مردم آنجا را مخير كند كه به شام يا روم كوچ كنند . گروهى همسايگى مسلمانان را ترجيح دادند . « 3 » بلاذرى از محمد بن سعد و او از واقدى و او نيز از رواة ديگر نقل كرده كه مردم قبرس همچنان بر صلح معاويه پايدار بودند تا آنكه عبد الملك بن مروان به حكومت رسيد و هزار دينار بر خراج ايشان افزود و كار بر اين منوال بود تا خلافت عمر بن عبد العزيز ، كه او اين اضافه را از ايشان برداشت . سپس هشام بن عبد الملك وقتى حكومت يافت ، بار ديگر آن خراج اضافه را برقرار ساخت و به همين سان بود تا ابو جعفر منصور وقتى به حكومت رسيد . . . شرايط صلح معاويه را اعاده كرد . « 4 » بلاذرى مىافزايد : حميد بن معيوق ( معيوف ) همدانى ، در عهد خلافت رشيد به خاطر فتنهاى كه از ناحيه قبرسيان رخ داد با ايشان جنگيد و گروهى از آنان را اسير كرد . آنگاه كه قبرسيان اطاعت مسلمانان كردند ، رشيد فرمان داد تا اسيرانشان را بازگردانند . « 5 » ابن اثير در ذيل وقايع سال 190 ق / 805 - 806 م مىنويسد : مردم قبرس در اين سال نقض پيمان كردند ، معيوف بن يحيى با ايشان جنگيد و مردم آن را اسير كرد . « 6 » به نوشتهء ابن خلدون ، حميد بن معيوف ، وقتى به قبرس رسيد . . . اسقف قبرس براى آزادى خودش دو هزار دينار فديه داد . « 7 » ابن خرداذبه نخستين جغرافيادانى است كه از قبرس به عنوان يكى از جزاير درياى روم نام برده ، مىنويسد : محيط آن
--> ( 1 ) . تاريخ يعقوبى ؛ ج 2 ، ص 248 . ( 2 ) . فتوح البلدان ؛ ص 223 . ( 3 ) . الكامل ؛ ج 5 ، ص 274 و نهاية الارب ؛ ج 6 ، ص 367 . ( 4 ) . فتوح البلدان ؛ ص 224 . ( 5 ) . همان ؛ ص 223 - 224 . ( 6 ) . تاريخ يعقوبى ؛ ج 2 ، ص 444 و الكامل ؛ ج 6 ، ص 197 . ( 7 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 2 ، ص 353 .